Aja Sofija: Zašto je obavezno treba posetiti?

Sa zadovoljstvom vam ponovo pišem, moji dragi čitaoci! Ovog hladnijeg dana sam odlučila da sa vama podelim svoje iskustvo iz Istanbula, sa posebnim akcentom na čuvenu Aja Sofiju. Zašto baš njoj posvećujem ovaj post? Zato što nije samo građevina, već mesto koje je posetilo na hiljade i hiljade ljudi različitih vera, i teško je sakriti divljenje koje ona izazove. Neću više dužiti zašto sam baš nju odabrala da vam opišem, ne sumnjam da ćete sami uočiti kolika vrednost se krije unutar zidova Aja Sofije.

Aja Sofija (Hagia Sophia) predstavlja ostatke nekadašnjeg vizantijskog grada. Skoro 1000 godina ovo je bila crkva koja je zauzimala posebno mesto u hrišćanskom svetu, arhitektonsko čudo koje je izgrađeno da bi zadivilo čitav svet.

Unutrašnjost Aja Sofije

Ko je izgradio Aja Sofiju?

Veruje se da je ovu hrišćansku baziliku izgradio car Konstantin 325. godine, na mestu nekadašnjeg paganskog hrama. Bila je uništena u požaru 404. godine, ali ponovo ju je izgradio car Teodosije II, pa je ponovo 532. godine stradala u požaru. Građevinu koju danas vidimo izgradio je car Justinijan i dovršena je 537. godine, s tim što su tokom vekova izvršene mnoge popravke.

Za njenu izgradnju korišćeni su najkvalitetniji materijali: beli mermer sa ostrva u Mramornom moru, zeleni mermer verd antique iz Tesalije, žuti mermer iz Afrike, zlato i srebro iz Efesa, antički crveni stubovi od porfira koji su verovatno doneseni iz Egipta, a možda su nekada stajali u Hramu sunca u Baalbeku. Unutrašnjost je obložena zlatnim mozaicima i osvetljena bezbrojnim treperećim kandelabrima.

Aja Sofija je služila kao džamija sve do 1935. godine, kada je Ataturk naredio da se ona pretvori u muzej. Od ulaza, staza vodi pored biletarnice do vrta izvan glavnog portala koji je okružen arhitektonskim fragmentima crkve iz 5. veka i koju je sagradio car Teodosije. Iskopina sa leve strane od vrata otkriva deo prvobitne građevine. U građevinu se ulazi kroz centralni portal, preko starog i dobro ispoliranog praga od zelenog mermera, ispod mozaika Hrista Pantokratora iz 9. veka, vodi do dugačkog i uskog narteksa na levoj i desnoj strani. Kada se prođe kroz ogromnu bronzanu Carsku kapiju, pogled valja usmeriti prema kupoli. Razmera je neverovatna: prečnik kupole iznosi 31 m i nalazi se na visini od 55 m. Tolike visine je zgrada od 15 spratova!

Na južnom zidu nalazi se čuveni Deesis, veličanstveni mozaik iz 13. veka koji prikazuje Isusa Hrista, sa čijih se strana nalaze Bogorodica i Jovan Krstitelj. Ovaj prizor je mene lično oduševio, prilikom posete Aja Sofiji. Na istočnom kraju galerija nalaze se dva mala stuba i krug zelenog mermera koji označava mesto na kom je carica sedela za vreme službe. Na podu, ispod srednjeg broda, krug obojenog stakla desno od centra je Opus Alexandrinum, mesto gde su krunisani vizantijski carevi.

Šta još možete videti?

Prelepa zgrada Imareta (javna kuhinja) Aja Sofije, izgrađena 1743. godine, danas je muzej tepiha i ćilima. Muzej poseduje odličnu kolekciju istorijskih tepiha, od kojih neki datiraju iz 14. i 15. veka, a izloženi su u tri dvorane: nekadašnjoj trpezariji, kuhinji i pekari.
Preko puta ulaza u Aja Sofiju nalazi se Hamam sultanije Hurem, poznat još i kao Rokselanin hamam, kupatilo koje je izgradio Mimar Sinan 1556. godine za Rokselanu, najdražu suprugu Sulejmana Veličanstvenog.

U Aja Sofiji potražite stub koji plače (stub Svetog Grgura), u kom se nalazi rupa veličine palca, zatvorena mesinganom pločicom. Stavite palac u rupu, zatim ga okrenite za 360 stepeni i sve vaše želje će se, navodno, ispuniti. Za vlagu iz stuba se veruje da pomaže kod očnih oboljenja.

Novine koje je donela prošla godina

2020. godine, Aja Sofija ponovo postaje džamija. Pored Plave džamije, Aja Sofija je najposećenija građevina u Istanbulu. Ukoliko volite istoriju i ljubitelji ste odlične kuhinje, zabave, različitih sadržaja – Turska vikend putovanje je odličan izbor za vas ove jeseni.